Trả lời thẳng: 7 thủ thuật máy tính giúp người mới học IT thao tác nhanh hơn ngay từ tuần đầu
Top 7 thủ thuật máy tính cho người mới bắt đầu mà chúng tôi tổng hợp ở đây gồm: phím tắt cơ bản, quản lý cửa sổ đa nhiệm, tìm kiếm file nhanh, sao lưu tự động, quản lý ứng dụng khởi động cùng máy, phân vùng ổ đĩa hợp lý, và ghi chú phím tắt riêng theo thói quen cá nhân.
Mỗi thủ thuật có mức độ cần thiết khác nhau, tùy việc bạn đang học ngôn ngữ lập trình nào và dùng hệ điều hành gì. Không phải ai cũng cần áp dụng hết cả bảy ngay lập tức.
Thủ thuật 1: Học thuộc bộ phím tắt cơ bản trước khi học phím tắt nâng cao
Nói dễ hiểu, phím tắt cơ bản là những tổ hợp phím như sao chép, dán, hoàn tác, chuyển cửa sổ, thứ bạn dùng hằng ngày, nên học trước khi học phím tắt riêng của từng phần mềm lập trình.
Phù hợp với người mới hoàn toàn chưa quen gõ phím tắt, vẫn quen dùng chuột là chính cho mọi thao tác trên máy.
Hạn chế thật: một số phím tắt khác nhau giữa Windows và macOS, ví dụ Ctrl trên Windows tương ứng Cmd trên macOS, cần kiểm tra lại nếu đổi hệ điều hành giữa chừng khóa học.
Thủ thuật 2: Quản lý cửa sổ đa nhiệm để vừa code vừa xem tài liệu
Dùng tính năng chia đôi màn hình có sẵn của hệ điều hành, thay vì thu nhỏ, phóng to thủ công liên tục mỗi lần chuyển qua lại giữa hai cửa sổ.
Phù hợp với người học lập trình cần vừa nhìn tài liệu hướng dẫn vừa gõ code song song, tình huống rất thường gặp khi mới bắt đầu học.
Hạn chế thật: màn hình nhỏ có thể khiến chia đôi màn hình làm chữ hiển thị quá nhỏ, khó đọc lâu, nhất là với laptop màn hình dưới 14 inch.
Thủ thuật 3: Tìm kiếm file nhanh bằng công cụ tìm kiếm hệ thống
Dùng thanh tìm kiếm có sẵn của hệ điều hành thay vì mở từng thư mục dò tìm thủ công, tiết kiệm khá nhiều thời gian khi dự án nhiều file.
Phù hợp với người có nhiều thư mục dự án, file code lưu rải rác theo thời gian, khó nhớ chính xác đường dẫn từng file.
Hạn chế thật: tìm kiếm có thể chậm hơn nếu máy chưa lập chỉ mục, tức là index, đầy đủ ổ đĩa, nên bật tính năng này trong cài đặt hệ thống trước khi cần dùng gấp.
Thủ thuật 4: Bật sao lưu tự động trước khi máy gặp sự cố mất dữ liệu
Dùng tính năng sao lưu đám mây có sẵn, hoặc đồng bộ thư mục dự án lên nơi lưu trữ ngoài máy, tránh mất trắng công sức khi máy gặp sự cố bất ngờ.
Phù hợp với người mới học, chưa có thói quen commit code thường xuyên lên công cụ quản lý phiên bản như Git, nên rủi ro mất dữ liệu cao hơn.
Hạn chế thật: sao lưu tự động tốn dung lượng lưu trữ đám mây nếu dự án chứa nhiều file nặng, nên chọn gói lưu trữ phù hợp dung lượng thực tế.
Thủ thuật 5: Quản lý ứng dụng khởi động cùng máy để tăng tốc độ mở máy
Tắt bớt ứng dụng không cần thiết chạy nền ngay khi khởi động, chỉ giữ lại công cụ thật sự cần dùng cho việc học và làm bài tập.
Phù hợp với người dùng laptop cấu hình phổ thông, cảm thấy máy khởi động chậm dần theo thời gian sử dụng.
Hạn chế thật: tắt nhầm ứng dụng hệ thống quan trọng có thể gây lỗi, nên kiểm tra kỹ tên ứng dụng trước khi tắt, tránh tắt nhầm driver hoặc phần mềm bảo mật.
Thủ thuật 6: Phân vùng ổ đĩa hợp lý giữa hệ điều hành và dữ liệu cá nhân
- Tách riêng phân vùng chứa dự án code khỏi phân vùng cài hệ điều hành, để dễ cài lại máy khi cần mà không mất dữ liệu
- Phù hợp với người mới bắt đầu dự tính gắn bó lâu dài với việc lập trình trên cùng một máy
Hạn chế thật: việc phân vùng cần thực hiện cẩn thận, sai thao tác có thể gây mất dữ liệu nếu chưa quen, nên sao lưu trước khi thử thao tác này lần đầu.
Thủ thuật 7: Ghi chú phím tắt và thao tác riêng theo thói quen cá nhân
Tự lập một file ghi chú các thủ thuật đã học được, thay vì cố nhớ hết trong đầu ngay từ đầu, vì trí nhớ ngắn hạn dễ quên khi học nhiều thứ cùng lúc.
Phù hợp với mọi người mới học IT, không phụ thuộc vào hệ điều hành hay ngôn ngữ lập trình đang học. Đây là thủ thuật áp dụng được cho tất cả mọi người.
Hạn chế thật: cần duy trì thói quen cập nhật ghi chú đều đặn, nếu không sẽ quên dùng lại các thủ thuật đã ghi, khiến công sức ghi chú ban đầu trở nên lãng phí.
Bên cạnh việc ghi chú thủ thuật máy tính, hiểu đúng quy tắc đặt tên trong code cũng là thói quen tốt nên xây dựng sớm. Bài hướng dẫn quy tắc đặt tên biến trong Python chuẩn PEP 8 là điểm khởi đầu phù hợp cho người mới.
Bảng tổng hợp mức độ ưu tiên học từng thủ thuật cho người mới
Để dễ sắp xếp thứ tự học, chúng tôi tóm lại bảy thủ thuật vào một bảng ngắn, kèm mức độ ưu tiên và giai đoạn nên áp dụng.
| Thủ thuật | Mức độ ưu tiên | Phù hợp giai đoạn học |
|---|---|---|
| Phím tắt cơ bản | Cao | Tuần đầu tiên làm quen máy tính |
| Quản lý cửa sổ đa nhiệm | Cao | Khi bắt đầu học theo tài liệu, video |
| Tìm kiếm file nhanh | Trung bình | Khi số lượng dự án tăng dần |
| Sao lưu tự động | Cao | Ngay khi có dự án đầu tiên đáng giữ |
| Quản lý ứng dụng khởi động | Trung bình | Khi cảm thấy máy chạy chậm dần |
| Phân vùng ổ đĩa | Thấp đến trung bình | Khi định dùng máy lâu dài cho việc học |
| Ghi chú thủ thuật cá nhân | Cao | Xuyên suốt quá trình học |
Sai lầm người mới học IT hay gặp khi áp dụng thủ thuật máy tính
Học quá nhiều thủ thuật cùng lúc rồi không thực hành đều đặn, dẫn đến quên nhanh chóng, gần như học lại từ đầu sau vài tuần không dùng tới.
Một sai lầm khác là áp dụng thủ thuật nâng cao trước khi thành thạo thao tác cơ bản, gây rối thay vì tăng hiệu quả làm việc như mong muốn. Với các thủ thuật liên quan tới quản lý thư mục và cấu trúc dự án, việc hiểu thêm kiến thức nền tảng CNTT nói chung cũng hữu ích. Có thể tham khảo chuyên mục kiến thức CNTT nền tảng để xem thêm nhiều chủ đề liên quan.
Những điều cần kiểm chứng thêm tùy theo hệ điều hành đang dùng
Một số thủ thuật phím tắt có thể khác nhau giữa các phiên bản hệ điều hành, nên kiểm tra tài liệu chính thức trước khi áp dụng cho chắc chắn.
Công cụ sao lưu, tìm kiếm tích hợp sẵn cũng có thể thay đổi theo từng bản cập nhật hệ điều hành theo thời gian, không phải lúc nào cũng giữ nguyên cách dùng như trước.
Để cập nhật thêm nhiều thủ thuật máy tính khác ngoài bảy điều kể trên, có thể theo dõi chuyên mục thủ thuật máy tính được cập nhật thường xuyên trên trang.
Với các công cụ công nghệ khác hỗ trợ việc học và làm việc, có thể tham khảo thêm một nền tảng công nghệ khác trong hệ thống để mở rộng thêm lựa chọn ngoài phạm vi bài viết này.
Câu hỏi thường gặp
Người mới học lập trình nên học thủ thuật máy tính nào trước tiên?
Nên bắt đầu từ phím tắt cơ bản và thói quen ghi chú cá nhân, vì hai thủ thuật này áp dụng được ngay không cần điều kiện gì đặc biệt.
Có cần học thủ thuật riêng cho từng ngôn ngữ lập trình không?
Bảy thủ thuật trong bài này áp dụng chung cho mọi ngôn ngữ. Thủ thuật riêng theo từng công cụ lập trình cụ thể có thể học thêm sau khi đã quen thao tác cơ bản.
Phím tắt trên Windows và macOS có giống nhau hoàn toàn không?
Không hoàn toàn giống nhau. Nhiều phím tắt tương đương nhưng đổi phím Ctrl thành Cmd, nên cần làm quen lại nếu chuyển từ hệ điều hành này sang hệ điều hành khác.
Học thủ thuật máy tính mất bao lâu để thành thói quen tự nhiên?
Không có mốc thời gian cố định đúng cho mọi người, nhưng thực hành đều đặn mỗi ngày trong khoảng hai đến ba tuần thường đủ để thao tác trở nên tự nhiên hơn.
